Informacja z posiedzenia Komisji Edukacji Nauki i Młodzieży w dniu 0l lutego. 2011 r., przygotowana przez Prezesa Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP w Warszawie. Luty 15, 2011

W piątek 11.02.2011 roku Sejm uchwalił zmiany do Ustawy

PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM

Obrady komisji sejmowej rozpoczęły się zgodnie z zaplanowanym terminem wieczorem o godz. 1930. W tym samym dniu, jako 2-gi punkt porządku obrad Sejmu RP, w godzinach do- i popołudniowych odbyła się wielogodzinna debata sejmowa w ramach drugiego czytania nad sprawozdaniem Komisji Edukacji Nauki i Młodzieży (KENM):

– o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw,

– o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy,

– Prawo o szkolnictwie wyższym – o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.

W związku z tym, że podczas drugiego czytania zgłoszono do przedłożonego projektu ustawy poprawki, Sejm odesłał projekt do Komisji ENM w celu rozpatrzenia zgłoszonych poprawek. Obrady Komisji prowadził jej przewodniczący, poseł A. Smirnow (PO), a poprawki referowała poseł sprawozdawca K. Łybacka (SLD). W druku roboczym przedstawionym na posiedzeniu Komisji było początkowo 25 poprawek, ale jedna z nich została wycofana i ostatecznie głosowano 24 poprawki.

W posiedzeniu Komisji uczestniczyli liczni przedstawiciele instytucji oraz podmiotów działających w sferze szkolnictwa wyższego i nauki tj. Państwowej Komisji Akredytacyjnej, Polskiej Akademii Nauk, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Rady Głównej Instytutów Badawczych, Fundacji Rektorów Polskich, Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Konferencji Rektorów Publicznych Szkół Zawodowych, Krajowej Reprezentacji Doktorantów, Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, a także przedstawiciele organizacji pracodawców i reprezentanci organizacji związkowych – Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność” Edward Malec i Andrzej Pfitzner oraz Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP – Janusz Rak i Janina Owczarek (członek Prezydium Rady i prezes ZZ Pracowników PAN).

Stronę rządową reprezentowali: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. B. Kudrycka, podsekretarz stanu prof. Z. Marciniak i grupa współpracowników m. in. dyr. W. Pakuła.

Posłowie Komisji Edukacji Nauki i Młodzieży stawili się niemal w komplecie – 41 osób na 45 członków Komisji. Ze składu Komisji wynikało, że koalicja rządząca (PO i PSL) wspierana przez posła niezrzeszonego A. Celińskiego ma przewagę liczbową nad posłami opozycji (PiS, SLD i PJN) w relacji 24:21 i taka mniej więcej różnica 3-4 głosów na korzyść strony rządowej była przy kluczowych dla spraw pracowniczych poprawkach zgłoszonych przez posłów opozycji przejmujących postulaty zgłaszane w trakcie procesu legislacji przez akademickie centrale związkowe.

Z analizy wyników głosowań wynika jasno, że koalicja rządowa głosowała zawsze przeciwko nam, natomiast posłowie opozycji (PiS, SLD i PJN) zawsze popierali postulaty związkowe.

Należy stwierdzić, że w kluczowych dla spraw pracowniczych poprawkach (od 9 do 13 oraz 22) oprócz posłów opozycji – K. Łybackiej, R. Terleckiego, Z. Kruszewskiego i A. Górskiego polemizujących z Minister B. Kudrycką i posłami PO, zabierali głos niemal wyłącznie reprezentanci strony związkowej – E. Malec, J. Rak i A. Pfitzner przedstawiając merytoryczne uzasadnienie dla wnoszonych, korzystnych dla pracowników szkolnictwa wyższego, poprawek. Nie poparli nas przedstawiciele ani KRASP-u, ani Rady Głównej nie mówiąc o PKA czy przedstawicielach studentów i doktorantów. W tej sytuacji niestety nasze argumenty pozostawały bez echa, a liczyła się wyłącznie arytmetyka sejmowa i dyscyplina klubowa. Budzi to niestety mieszane uczucia patrząc na skład Komisji pod kątem zawodu posłów – głównie nauczyciele i nauczyciele akademiccy, co ilustruje tabela umieszczona po wynikach głosowania.

Przy omawianiu poprawki 9 dotyczącej wykreślenia z projektu ustawy możliwości zwolnienia mianowanego nauczyciela akademickiego już po jednej negatywnej ocenie, głos zabrał E. Malec przewodniczący KSN, który podkreślił, że w dłuższej perspektywie czasowej mianowanie będzie dotyczyć tylko profesorów tytularnych, zatem zapis dający rektorowi możliwość zwolnienia pracownika mianowanego już po jednej ocenie negatywnej będzie więc dotyczyć w zasadzie wyłącznie profesorów tytularnych. Zdaniem E. Malca oznacza to brak zaufania części elit politycznych, a konkretnie koalicji rządowej, do procesu selekcji elit akademickich. W odpowiedzi minister B. Kudrycka podkreśliła, że ze względu na aktualne brzmienie art.22, który w poszanowaniu praw nabytych zachowuje dotychczasową formę stosunku pracy nauczycieli akademickich, mianowanie dotyczyć będzie w najbliższych latach nie tylko profesorów, ale także adiunktów, wykładowców i docentów. Stanowisko strony związkowej poparła zdecydowanie także poseł K. Łybacka, niemniej w głosowaniu wniosek KP PiS o przywrócenie poprzedniego zapisu ustawy Komisja odrzuciła stosunkiem głosów: 19 za do 21 przeciw.

Dłuższa dyskusja wywiązała się przy omawianiu poprawki 10 zgłoszonej przez KP PiS do art. 125 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Chodziło o przywrócenie poprzedniego brzmienia tego artykułu: „Stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim może być rozwiązany również z innych ważnych przyczyn, po uzyskaniu zgody organu kolegialnego wskazanego w statucie uczelni”. tzn. zamianę słowa opinii wg przedłożenia rządowego na słowo zgody – był to postulat zarówno KSN jak i naszej Rady. Po przedstawieniu posłom istoty tej zmiany przez poseł K. Łybacką głos zabrał E. Malec, który podkreślił, że w dłuższej perspektywie czasowej przepis ten będzie dotyczyć wyłącznie profesorów tytularnych i może mieć określone implikacje natury politycznej, zwłaszcza mając na względzie sprawę pracy magisterskiej studenta UJ, która wywołała interwencję minister B. Kudryckiej i oburzenie samego premiera. Jako drugi dyskutant zdecydowanie poparłem przedstawiciela KSN, argumentując, że ustawa zawiera zamknięty katalog przypadków, kiedy można rozwiązać stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim, a art. 125 daje dodatkową możliwość w przypadku tzw. „innych ważnych przyczyn”. Określenie tej „ważnej przyczyny” może mieć charakter ocenny, subiektywny, zatem dyskusja na radzie wydziału czy senacie jest niezbędna dla weryfikacji ważności przyczyny, a zgoda organu kolegialnego zabezpiecza przed nadużywaniem tego zapisu. Niemniej poprawkę odrzucono stosunkiem głosów 18:22.

Kolejna poprawka 11 zgłoszona przez KP SLD dotyczyła zachowania praw nabytych dr habilitowanych mianowanych na stanowisku profesora nadzwyczajnego, którym obecnie mianowanie wygasa z końcem roku akademickiego, gdy kończą 70. rok życia, a w przedłożeniu rządowym tylko profesorowie tytularni mogą pozostać mianowani do 70. lat, podczas gdy pozostałym nauczycielom akademickim mianowanie wygasa z osiągnięciem 65 lat życia. Poza tym przepis ten dotyczy wyłącznie zatrudnienia w uczelniach publicznych. Koalicja rządowa odrzuciła tę poprawkę głosami 19 za – 22 przeciw.

Podobnie przepadła poprawka 12 wniesiona przez KP PiS odnośnie przywrócenia dla wszystkich nauczycieli akademickich okresu 4 lat pomiędzy kolejnymi ocenami (art. 132 ustawy). Wynik głosowania: 17 za, 22 przeciw.

Z niepokojem i nadzieją oczekiwałem na głosowanie poprawki 13 wniesionej wg naszego przedłożenia przez KP SLD, a dotyczącej wzrostu wynagrodzeń pracowników szkół wyższych w perspektywie 4 lat 2012 – 2015. Poprawka ta oznaczała postulat powrotu do relacji 3:2:1:1 wynagrodzeń poszczególnych grup pracowniczych, ale w odniesieniu do prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia brutto w gospodarce, a nie do tzw. kwoty bazowej. Po omówieniu istoty tej poprawki przez poseł sprawozdawcę K. Łybacką, minister B. Kudrycka powiedziała, że rząd jest przeciwko tej poprawce, ale może być jeszcze analizowana w Senacie RP. Ze strony związkowej jako pierwszy zabrał głos A. Pfitzner (KSN) popierając tę poprawkę. Ja również zabrałem głos podnosząc konieczność wzrostu nakładów na szkolnictwo wyższe, w tym na wynagrodzenia jako czynnik motywujący. Podkreśliłem, że w minionej dekadzie PKB wzrósł ponad 100%, średnia płaca w gospodarce o 80%, podczas gdy kwota bazowa, której indeksowane są wynagrodzenia pracowników szkolnictwa wyższego tylko o 28%, przy czym od trzech lat utrzymuje się bez zmian w wysokości 1873 zł. Podkreśliłem, że wzrost wynagrodzeń pracowników szkół wyższych zależy od woli politycznej rządzących, a jako przykład podałem wysokości kwot bazowych dla nauczycieli w oświacie – obecnie ponad 2440 zł, a od września br. ponad 2600 zł. Różne traktowanie nauczycieli w oświacie i szkolnictwie wyższym uznałem za wysoce niesprawiedliwe. Pomimo, że na wypowiedzi strony związkowej nie było repliki ani ze strony posłów PO, ani przedstawicieli rządu, poprawkę odrzucono stosunkiem głosów 18:22. Jednakże mając na uwadze wypowiedź Pani Minister B. Kudryckiej, strona związkowa (Rada i KSN) uważa, że istnieje możliwość korzystnej zmiany w Senacie. Wymaga to jednak rozmów z klubem PO oraz reprezentacją senatorów tej partii, a także profesorów i rektorów reprezentowanych w KRASP i RG Szkolnictwa Wyższego.

Kolejną ważną dla nas poprawkę o nr 22 odnoszącą się do art. 22 ust. 1 i 2 w przepisach przejściowych wniósł KP PJN. Ustęp 1 zaproponowano w brzmieniu: Osoba zatrudniona przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie mianowania albo umowy o pracę na czas nieokreślony pozostaje w tej samej formie stosunku pracy i na tych samych zasadach” (istotne dla jednoznacznego utwierdzenia zachowania praw nabytych uzupełnienie wyróżniłem tłustym drukiem). Ust 2 art. 22 był doprecyzowany analogicznie. W trakcie dyskusji przedstawiciel KSN E. Malec powiedział, że chodzi w tej zmianie o zachowanie praw nabytych i szacunek ustawodawców do obywateli. Stwierdził, że występuje dwuznaczna sytuacja, w której obecnie zatrudnieni adiunkci mogą uzyskać dodatkowe 10 lat (2+8) lat na habilitację, ale nie muszą. Natomiast przyjęcie poprawki przywróciłoby stan jedno-znaczności. Na tę wypowiedź zaprotestowała Pani poseł K. Łybacka, stwierdzając, że nie ma mowy o dwuznaczności interpretacji przepisów, gdyż w przypadku istnienia wątpliwości prawnych liczy się intencja ustawodawcy, a jest ona jednoznaczna jest: ma być dodatkowe 2+8 lat dla już zatrudnionych adiunktów. Tutaj muszę dodać swój komentarz (JR), że taka argumentacja była przez Panią K. Łybacką już wcześniej wyrażana nie tylko podczas posiedzeń Komisji, ale także na posiedzeniu plenarnym Sejmu RP podczas drugiego czytania, a ponadto takie stanowisko w sprawie sposobu liczenia lat na habilitację (8 lat od wejścia w życie w roku 2013 art. 120 mówiącego o 8 latach na habilitację, co daje obecnie właśnie te 2+8 lat) osobiście przedstawiła Pani Minister B. Kudrycka na posiedzeniu Komisji ENM w dniu 19.01.2011 r. Odpowiednie zapisy znajdują się w stenogramach obrad Sejmu i Komisji ENM. Wracając do wyniku głosowania – poprawkę koalicja rządząca odrzuciła głosami 19 za : 22 przeciw.

Na zakończenie obrad Komisji wyznaczono Panią poseł K. Łybacką na posła sprawozdawcę ustawy oraz określono na 03.02.2011 r. termin dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych na przedstawienie opinii odnośnie zgodności projektu wraz z poprawkami z prawem UE.

Struktura zawodów posłów Komisji Edukacji Nauki i Młodzieży

Grupa zawodowa Kluby poselskie Posłowie niezrzeszeni
PO PiS SLD PSL PJN
Nauczyciele 10 10 - 1 - -
Nauczyciele akademiccy 6 4 2 - - -
Inne zawody 5 2 2 1 1 1
Łącznie 21 16 4 2 1 1

Łącznie w Komisji ENM jest 12 nauczycieli akademickich i 21 nauczycieli na 45 członków (ponad 73%).

Janusz Rak

Prezes

Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP

Wybrała: Anna Górska

Zostaw komentarz

Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.