Komunikat informujący o przebiegu procesu legislacyjnego ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Kwiecień 1, 2011

Warszawa, 22.03.2011 r.

Sprawozdanie z przebiegu procesu legislacyjnego ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2215_u)

Aktualnie kwestie dotyczące funkcjonowania szkolnictwa wyższego i zatrudnionych w nim nauczycieli akademickich uregulowane są w dwóch podstawowych aktach prawnych:

  1. Ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym;
  2. Ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Prace nad nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym rozpoczęły się jeszcze w okresie rządów PiS w 2006 roku, ale po wyborach parlamentarnych jesienią 2007 roku, kiedy to władzę przejęła koalicja PO-PSL tamten projekt zarzucono.

Pani Minister Barbara Kudrycka, która objęła Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego i Nauki w rządzie premiera Donalda Tuska niezwłocznie rozpoczęła prace nad kolejnym projektem nowelizacji. Dokument opracowany w MNiSzW pod nazwą „Projekt założeń reformy systemu nauki i szkolnictwa wyższego” ukazał się 16 kwietnia 2008 roku i od tego momentu można uznać, że rozpoczął się proces konsultacji społecznych.

Rada Szkolnictwa Wyższego od początku brała w tym aktywny udział, czego dowodem jest szereg dokumentów i opinii, które przekazywaliśmy do resortu w miarę jak Ministerstwo publikowało kolejne projekty cząstkowe.

Wśród rządowych założeń reformy szkolnictwa wyższego były takie rozwiązania, które odpowiadały naszym niektórym postulatom, np. w sprawie zniesienia habilitacji, kadencyjności na wszystkich stanowiskach kierowniczych, a nie tylko organów jednoosobowych, wdrożenia zaawansowanych informatycznych narzędzi zarządzania w obszarze szkolnictwa wyższego, ustanowienia niezależnego mediatora akademickiego czy obowiązku upubliczniania dorobku naukowego. Jednak szereg propozycji budziło nasz zdecydowany sprzeciw.

Dotyczyło to m.in.:

  • dalszego wzmocnienia roli rektora w zarządzaniu uczelnią, zwłaszcza wobec jej organów kolegialnych,
  • pomysł wprowadzenia dwu kategorii uczelni, tj. uczelni flagowych i pozostałych,
  • propozycji likwidacji stabilizacji zawodowej wszystkich nauczycieli akademickich poza uprzywilejowana grupą mianowanych profesorów tytularnych poprzez wprowadzenie dla wszystkich pozostałych stanowisk kontraktowej formuły zatrudniania,
  • przechodzenia profesorów w stan spoczynku i dofinansowania dodatków dla tej grupy ze środków publicznych,
  • przekazania publicznych wyższych uczelni zawodowych lokalnym samorządom,
  • pomysłu wprowadzenia powszechnego audytu międzynarodowego jako zasady, oraz zasięgania opinii ekspertów zagranicznych w każdej sytuacji.

W pierwszym kwartale 2009 roku ministerstwo przedstawiło trzy projekty cząstkowe:

  1. „Partnerstwo dla wiedzy. Reforma studiów i praw studenckich.”
  2. „Partnerstwo dla wiedzy. Nowy model kariery akademickiej.”
  3. „Partnerstwo dla wiedzy. Nowy model zarządzania szkolnictwem wyższym.”

Pierwszy dokument „Założenia do nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki” został opublikowany 15 czerwca 2009 roku, a w wersji poprawionej 30 października 2009 roku. Do obydwu dokumentów Rada wysłała swoją opinię, ale nadal były to jedynie założenia nowelizacji.

Pierwszy całościowy projekt zmian jako akt prawny w formie ustawy nowelizującej dotychczas obowiązujące w szkolnictwie wyższym ustawy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego skierowało do konsultacji społecznych dopiero 30 marca 2010 r. – wg oznaczeń dokumentu jest to wersja V. Prezydium Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP jeszcze w kwietniu przekazało swoje szczegółowe uwagi i postulaty, (ponad 50), które po raz kolejny nie zostały uwzględnione przez resort.

Kolejna wersja nowelizacji oznaczona nr VIII pojawiła się na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w środku okresu wakacyjnego tj. 30 lipca 2010 r., ale zanim zdążyliśmy po raz kolejny wnieść niemal te same zastrzeżenia, 14 września 2010 r. Rada Ministrów przyjęła projekt w wersji z dnia 10 września 2010 r. ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw, który 17 września został przez premiera Donalda Tuska skierowany do Sejmu RP jako projekt rządowy (druk 3391). Należy odnotować, że na tym etapie rządowi prawnicy wycofali z projektu nowelizacji uprawnienie dla senatu uczelni jako rady pracowników, co było ewidentnie niezgodne z prawem UE.

Rozpoczął się właściwy proces legislacyjny i jedyną możliwością wpływu na ostateczny kształt ustawy był aktywny udział Rady SzWiN ZNP w tym procesie poprzez różne formy protestu, akcje informacyjno-medialne, a przede wszystkim merytoryczne kontakty z posłami. Dodatkowym utrudnieniem była tocząca się w tym okresie w Związku kampania sprawozdawczo-wyborcza, w wyniku  której zmieniło się kierownictwo Rady.

6 października 2010 r. podczas plenarnego posiedzenia Sejmu odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, który następnie został skierowany do prac w Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP. Zgodnie z podjętą 7 października przez Komisję uchwałą projekt został poddany procedurze wysłuchania publicznego, którego termin wyznaczono na dzień 9 listopada 2010 r.

Ten miesiąc czasu wykorzystaliśmy jako kierownictwo Rady na podjęcie konkretnych działań zarówno informacyjnych, ale przede wszystkim na zorganizowanie publicznej formy protestu środowiska akademickiego. Wprawdzie planowana na 14 października manifestacja ulicami Warszawy została odwołana z uwagi na ogłoszenie żałoby w regionie, ale Prezydium Rady udało się przy wsparciu ZG ZNP zorganizować w dniu wysłuchania tj. 9 listopada 2010 r. pikietę pod Sejmem, gdzie zgromadziło się około 300 członków ZNP z całego kraju, a także studentów, głównie UŚ, co było zasługą Leszka Wieczorka – wiceprezesa Rady. W pikiecie, którą prowadził Janusz Szczerba prezes Rady Zakładowej ZNP Politechniki Radomskiej uczestniczyło całe Prezydium ZG ZNP z Prezesem Sławomirem Broniarzem, a także reprezentacja KSN NSZZ Solidarność z przewodniczącym Edwardem Malcem. Ten publiczny protest środowiska akademickiego, pierwszy na tak dużą skalę, odniósł skutek, gdyż został zauważony przez media. W trakcie trwania pikiety delegacja związkowa złożyła w gabinecie Marszałka Sejmu petycję wraz z obszernym stanowiskiem Prezydium Rady, w którym wyszczególnione zostały najistotniejsze zastrzeżenia Związku przede wszystkim wobec nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a także propozycje zmian konkretnych zapisów, głównie w sprawach pracowniczych. Wprawdzie zawarte w nowelizacji zmiany legislacyjne były wg stanowiska Rządu efektem prawie dwuletnich konsultacji społecznych prowadzonych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wynikały z potrzeby dostosowania polskiego systemu szkolnictwa wyższego do wzrostu skali zadań i harmonizacji z rozwiązaniami wdrażanymi w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego, ale projekt rządowy nowelizacji przedłożony Sejmowi RP w dniu 17 września 2010 r. w wielu rozwiązaniach co najmniej rozminął się z oczekiwaniami środowiska akademickiego.

Dowodem na to jest przebieg wysłuchania publicznego w Komisji ENiM w dniu 9 listopada 2010, na którym głos zabrało ponad 60 mówców reprezentujących wszystkie instytucje i podmioty funkcjonujące w sferze szkolnictwa wyższego i nauki: KRASP, KRePSZ, PAN, Radę Główną Szkolnictwa Wyższego, PKA, Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów, związki zawodowe – KSN NSZZ „Solidarność” i Radę SzWiN ZNP, Parlament Studentów RP, Krajową Reprezentację Doktorantów. W swoich wystąpieniach uczestnicy wysłuchania publicznego w większości wypowiadali się krytycznie lub negatywnie oceniali szereg rozwiązań przedłożenia rządowego zwłaszcza odnośnie ograniczania autonomii uczelni, modelu kariery naukowej, trybu habilitacji, deregulacji statusu zawodowego nauczycieli akademickich z naruszeniem ich praw nabytych, braku mechanizmów wzrostu finansowania szkolnictwa wyższego i poziomu wynagrodzeń pracowników oraz odpłatności za drugi kierunek studiów. Ze strony organizacji związkowych ZNP zrzeszonych w Radzie Szkolnictwa Wyższego i Nauki w wysłuchaniu zabrało głos 12 osób, a ich wystąpienia znajdują się w biuletynie sejmowym.

Byli to:

  • Jerzy Borowski prezes Rady Zakładowej ZNP Politechniki Poznańskiej,
  • Arkadiusz Durasiewicz przedstawiciel ZNP Politechniki Radomskiej,
  • Nikodem Grzenkowicz członek Rady Zakładowej ZNP Uniwersytetu Warszawskiego,   członek prezydium Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP,
  • Filip Ilkowski członek Rady Zakładowej ZNP Uniwersytetu Warszawskiego
  • Aleksandra Podhajska studentka Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Śląskiego,
  • Janusz Rak Prezes Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP,
  • Katarzyna Raske studentka Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Śląskiego,
  • Stanisław Różycki wiceprezes Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP,
  • Jan Sikorski zastępca prezesa zarządu ZNP w Politechnice Radomskiej,
  • Leszek Wieczorek wiceprezes Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP,
  • Jan Zabielski przedstawiciel Rady Zakładowej ZNP Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu,
  • Andrzej Zaborski wiceprezes Zarządu ZNP w Politechnice Częstochowskiej.

Ze strony Krajowej Sekcji Nauki NSZZ Solidarność była nie mniej liczna grupa mówców, co świadczy o mobilizacji organizacji związkowych reprezentujących pracowników szkolnictwa wyższego i nauki. Występujący jako reprezentant Rady wiceprezes Stanisław Różycki złożył do protokołu tekst stanowiska Prezydium Rady wobec rządowego projektu nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Było to ponad 60 szczegółowych uwag.

Za szczególnie niesprawiedliwe i szkodliwe Prezydium Rady uznało:

  • ograniczenie mianowania tylko dla profesorów tytularnych,
  • obligatoryjną zmianę stosunku pracy z trybu mianowania na umowę o pracę dla pozostałych nauczycieli akademickich (przejściowo mianowanie zachowują doktorzy habilitowani
  • zatrudnieni na stanowisku profesora nadzwyczajnego, natomiast nie będzie dla nich możliwości mianowania po przyjęciu nowelizacji),
  • wygaśnięcie stosunku pracy mianowanego nauczyciela akademickiego z końcem roku akademickiego, w którym osiągnął on wiek emerytalny (zapis dotyczy tylko uczelni publicznych), przy czym w przypadku osób z tytułem naukowym profesora jest to 70 lat,
  • ograniczenie do 8 lat zatrudnienia na stanowisku adiunkta doktora bez habilitacji (jest to wymóg zrobienia habilitacji w 8 lat, przy czym obecnie w naukach technicznych,     technologicznych i ścisłych jest to średnio kilkanaście lat), przy czym przepis ten dotyczy    także nauczycieli zatrudnionych przed wejściem w życie nowelizacji ustawy (mogą być    jeszcze tylko 2 lata od dnia obowiązywania nowych przepisów), co oznacza odebranie praw  nabytych,
  • likwidację stanowiska dydaktycznego docenta (ograniczenie możliwości awansu dla nauczycieli akademickich zaangażowanych w proces kształcenia),
  • przeprowadzanie ocen większości nauczycieli akademickich (poza profesorami tytularnymi) nie rzadziej, niż co dwa lata (dotychczas były 4 lata i nadal taki czasokres dotyczyć ma
  • profesorów tytularnych), przy czym w nowelizacji nie ma zapisu jak często ma być ta ocena    –teoretycznie po każdym semestrze, czyli co pół roku,
  • możliwość rozwiązania stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim już po jednokrotnej ocenie negatywnej (dotychczas było to w przypadku dwu negatywnych ocen otrzymanych w okresie nie krótszym niż rok),
  • wykreślenie z ustawy zapisu ograniczającego wysokość maksymalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego w odniesieniu do poszczególnych stanowisk, gdyż spowoduje to dalsze rozwarstwienie zarobków, które i tak są dziś nadmiernie zróżnicowane,
  • niedemokratyczny tryb wyłaniania Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego bez zagwarantowania udziału także doktorów, jak ma to miejsce w dotychczasowych przepisach,
  • możliwość utworzenia przez zagraniczne uczelnie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej uczelni lub filii (po jednorazowej zgodzie ministra), których nie będą obowiązywały   przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli polskie ustawodawstwo,
  • uwarunkowanie możliwości zwiększenia ogólnej liczby studentów studiów stacjonarnych w uczelni publicznej z roku na rok powyżej 2% od decyzji ministra, co godzi w autonomię
  • uczelni publicznych i może ograniczać dostęp do bezpłatnych studiów w renomowanych ośrodkach,
  • ograniczenie tylko do 10% liczby studentów uprawnionych w uczelni publicznej do bezpłatnego kształcenia na drugim kierunku.

Po zakończeniu wysłuchania publicznego rządowy projekt nowelizacji został w dniu 24 listopada decyzją Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży skierowany do dalszego procedowania w Podkomisji stałej ds. nauki i szkolnictwa wyższego Sejmu RP, której wyznaczono termin zakończenia prac i przedstawienia sprawozdania na dzień 15 stycznia 2011 roku. Podkomisja pod przewodnictwem poseł Krystyny Łybackiej obradowała niesłychanie intensywnie w sumie na ośmiu posiedzeniach, które odbyły się w dniach 1, 2, 14 15 i 16 grudnia 2010 roku, a następnie w dniu 4 stycznia 2011 r. przyjęła sprawozdanie z prac nad projektem. W posiedzeniach tych Radę Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP reprezentowali zamiennie członkowie Prezydium Rady: J. Rak, S. Różycki, N. Grzenkowicz i J. Owczarek. Na tym etapie zgodnie z przewidywaniami zadziałała arytmetyka sejmowa i większość, którą stanowią w tej podkomisji posłowie Platformy Obywatelskiej przegłosowała niemal wszystkie zapisy proponowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ze względu na przewagę w podkomisji posłów PO, pomimo aktywności przedstawicieli związków: Rady SzWiN ZNP i KSN NSZZ Solidarność oraz posłów opozycji przy poparciu niektórych naszych postulatów zarówno przez przedstawicieli KRASP-u jak i Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, niewiele udało się uzyskać, a jedyne istotne ustępstwa w kwestiach pracowniczych to:

  • rezygnacja z ustawowego przekształcania stosunku pracy na podstawie mianowania, poza profesorami i doktorami habilitowanymi, w zatrudnienie na umowę o pracę, wobec osób aktualnie pracujących,
  • wydłużenie okresu mianowania i biernego prawa wyborczego do 65 lat dla nauczycieli akademickich będących kobietami,
  • zachowanie praw nabytych nauczycieli akademickich zatrudnionych przed dniem wejścia w życie ustawy na stanowisku docenta do momentu wygaśnięcia ich stosunku pracy,
  • pozostawienie możliwości zatrudniania na stanowisku profesora nadzwyczajnego osób ze stopniem naukowym doktora z wyróżniającym się dorobkiem nie tylko naukowym, ale i zawodowym oraz zrównanie w tym zakresie obywateli polskich i cudzoziemców.

W międzyczasie Rada przeprowadziła akcję przekazywania posłom podczas spotkań w ich biurach poselskich w terenie materiałów informacyjnych dotyczących stanowiska Związku wobec niekorzystnych zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, a także zbyt niskiego, malejącego od roku 2006 poziomu finansowania szkolnictwa wyższego w relacji do PKB, co przekłada się na obniżanie zarobków nauczycieli akademickich w odniesieniu do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.

Wg zebranych informacji członkowie Związku nawiązali kontakt z ponad 250 posłami ze wszystkich ugrupowań. Wytworzyło się w ten sposób w Sejmie swoiste lobby na rzecz mniejszych uczelni, czego rezultaty stały się widoczne w trakcie obrad Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP, która w dniach 18 i 19 stycznia omówiła sprawozdanie Podkomisji oraz uwzględniając niektóre poprawki i wnioski mniejszości dnia 19 stycznia 2011 r. przyjęła projekt. Ze strony Rady w tych posiedzeniach Komisji ENM uczestniczyli Janusz Rak i Janina Owczarek.

W drugim dniu obrad Komisji ENM 19 stycznia br., gdy rozpoczęto omawianie zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym w Dziale III pracownicy uczelni, nastąpiła nieoczekiwana zmiana w przedłożeniu rządowym, co do uznania jednak praw nabytych nauczycieli akademickich, w tym nie tylko adiunktów, ale także asystentów i całej grupy stanowisk dydaktycznych.

Oceniamy, że jest to efekt kilku czynników:

  1. aktywności central związkowych – naszej Rady SzWiN ZNP oraz KSN NSZZ „Solidarność” popieranej nie tylko przez posłów opozycji PiS i SLD, ale także przez niektórych posłów PO zobligowanych do działania m.in. poprzez naszą akcję informacyjną (stanowisko Prezydium w sprawie nowelizacji ustawy oraz informacja o poziomie finansowania szkolnictwa wyższego i nauki),
  2. stanowiska PSL, którego Komisja ds. edukacji oceniła rządowy projekt negatywnie,
  3. zbliżającego się terminu wyborów parlamentarnych (październik 2011 r.).
  4. Bezpośrednio przed posiedzeniem Komisji odbyliśmy kilka rozmów z posłami SLD -

Krystyną Łybacką oraz Arturem Ostrowskim, którzy zgodzili się przejąć nasze postulaty dotyczące spraw pracowniczych i prezentować je na forum Komisji. Wszystko to w kontekście obniżenia się notowań PO przy determinacji związków zawodowych reprezentujących pracowników szkolnictwa wyższego skłoniło władze resortu do wykreślenia z projektu nowelizacji spornych zapisów.

W drugim dniu obrad Komisji Sejmowej, 19 stycznia na porannym posiedzeniu przy rozpatrywaniu zmian w Dziale III Pracownicy uczelni ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Pani Minister B. Kudrycka zaproponowała wykreślenie w przepisach przejściowych artykułu 21 stanowiącego, iż dla asystentów bez doktoratu i adiunktów bez habilitacji do okresu 8 lat, o których mowa w art. 120 ustawy, miały być wliczane lata przed wejściem w życie nowelizacji ustawy. Co więcej zaproponowała istotną zmianę treści zapisu ust. 1art. 22 w następujący sposób:

Osoba zatrudniona przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie mianowania  albo umowy o pracę na czas nieokreślony pozostaje zatrudniona w   tej samej formie stosunku pracy.

Ponadto stosowanie art. 120 w proponowanym w przedłożeniu rządowym ma obowiązywać z dwuletnim okresem vacatio legis tj. od 1 października 2013 r. W obszernym wystąpieniu oraz dodatkowym wyjaśnieniu Pani Minister stwierdziła, że dla adiunktów bez habilitacji zatrudnionych na czas nieokreślony nastąpi wyzerowanie licznika lat i mogą zajmować to stanowisko jeszcze przez 10 lat od chwili obecnej (8 lat wg artykułu 120 Ustawy + 2 lata z tytułu vacatio legis).

Natomiast zapis „… w tej samej formie stosunku pracy.” oznacza, że nadal będą zatrudnieni na podstawie mianowania. Taki zapis dotyczyć będzie także pracowników dydaktycznych (wykładowców, starszych wykładowców), a co więcej będą oni mogli awansować np. z wykładowcy na st. wykładowcę bez zmiany formy zatrudnienia, tj. zachowując mianowanie. Korzystne dla nauczycieli akademickich zmiany w przepisach przejściowych art. 21 i 22 oznaczały spełnienie postulatów central związkowych. Pozostałe zmiany zgłaszane przez związki zawodowe za pośrednictwem posłów opozycji – K. Łybackiej, A. Ostrowskiego z SLD oraz R. Terleckiego i A. Górskiego z PiS, były w głosowaniach na Komisji odrzucane przez posłów PO – najczęściej różnicą 3 głosów np. 16 za, 19 przeciw. Jedną tylko kwestię, ale ważną udało wprowadzić się w trakcie popołudniowych obrad Komisji. W trakcie rozmowy przeprowadzonej z Panią Minister bezpośrednio po zakończeniu porannej sesji udało się nam przekonać stronę rządową, aby w art. 151 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie wykreślać delegacji dla ministra do określania w rozporządzeniu dotyczącym wynagrodzeń górnych stawek dla poszczególnych stanowisk. Następnie rządowy projekt nowelizacji ustawy o zmianie ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych …” został skierowany do drugiego czytania, które odbyło się 1 lutego br.

W przeddzień posiedzenia 31 stycznia br. delegacja ZNP z Prezesem Sławomirem Broniarzem i prezesem Rady Januszem Rakiem spotkała się w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego z kierownictwem resortu, któremu został przedłożony projekt zmiany do ustawy przewidujący wzrost wynagrodzeń nauczycieli akademickich w perspektywie lat 2012-2015. Projekt ten był 1 lutego zgłoszony także w Sejmie RP przez KP SLD jako poprawka mniejszości. W związku z tym, że podczas drugiego czytania zgłoszono do przedłożonego projektu ustawy (druk 3805) 24 poprawki, Sejm odesłał projekt do Komisji ENM w celu ich rozpatrzenia. Obrady Komisji prowadził jej przewodniczący, poseł A. Smirnow (PO), a poprawki referowała poseł sprawozdawca ustawy K. Łybacka (SLD).

W posiedzeniu Komisji uczestniczyli przedstawiciele instytucji oraz podmiotów działających w sferze szkolnictwa wyższego i nauki tj. PKA, PAN, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Rady Głównej Instytutów Badawczych, Fundacji Rektorów Polskich, KRASP, KRePSZ, Krajowej Reprezentacji Doktorantów, Parlamentu Studentów RP, a także przedstawiciele organizacji pracodawców i reprezentanci organizacji związkowych – Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność” E. Malec i A. Pfitzner oraz Rady Szkolnictwa Wyższego i Nauki ZNP – J. Rak i J. Owczarek.

Stronę rządową reprezentowali: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. B. Kudrycka, podsekretarz stanu prof. Z. Marciniak i grupa współpracowników m. in. dyr. W. Pakuła. Posłowie Komisji Edukacji Nauki i Młodzieży stawili się niemal w komplecie – 41 osób na 45 członków Komisji. Ze składu Komisji wynikało, że koalicja rządząca (PO i PSL) ma przewagę liczbową nad posłami opozycji (PiS, SLD i PJN) w relacji 24:21 i taka mniej więcej różnica 3-4 głosów była na korzyść strony rządowej.

Należy stwierdzić, że w poprawkach dotyczących spraw pracowniczych oprócz posłów opozycji – K. Łybackiej, R. Terleckiego, Z. Kruszewskiego i A. Górskiego polemizujących z Minister B. Kudrycką oraz posłami PO, zabierali głos niemal wyłącznie reprezentanci strony związkowej – E. Malec, J. Rak i A. Pfitzner, przedstawiając merytoryczne uzasadnienie dla wnoszonych, korzystnych dla pracowników szkolnictwa wyższego, poprawek. Na tym etapie procesu legislacji nie poparli nas przedstawiciele ani KRASP-u, ani Rady Głównej nie mówiąc o PKA czy przedstawicielach studentów i doktorantów. W tej sytuacji pomimo argumentacji liczyła się wyłącznie arytmetyka sejmowa i dyscyplina klubowa. Z sześciu poprawek w sprawach pracowniczych zgłoszonych przez posłów opozycji żadna nie została przyjęta. Posłowie koalicji odrzucili bardzo istotną dla publicznego szkolnictwa wyższego poprawkę nr 13 wniesioną wg naszego przedłożenia przez KP SLD, a dotyczącą wzrostu wynagrodzeń pracowników szkół wyższych w perspektywie 4 lat 2012 – 2015. Także poprawka nr 22 wniesiona przez KP PJN doprecyzowująca prawa nabyte nauczycieli akademickich aktualnie zatrudnionych nie znalazła większości w Komisji.

Na zakończenie obrad wyznaczono Panią poseł K. Łybacką na posła sprawozdawcę ustawy w Sejmie.

W dniu 4 lutego po przyjęciu sprawozdania Komisji i przegłosowaniu poprawek zgodnie z jej rekomendacją Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

W głosowaniu nad całością ustawy wzięło udział 431 posłów: 242 było za, 150 – przeciw, 39 się wstrzymało. Tekst uchwalonej przez Sejm ustawy został przekazany Prezydentowi i Marszałkowi Senatu dnia 08-02-2011 r. (druk nr 2215_u).

Marszałek Senatu w dniu 8 lutego 2011 r. skierował ustawę do Senackiej Komisji Nauki, Edukacji i Sportu. Zdawaliśmy sobie sprawę, że w Senacie koalicja rządowa podobnie jak w Sejmie ma większość. Uważaliśmy jednak, że należało zrobić wszystko co możliwe, aby ważne dla naszego środowiska sprawy pracownicze i płacowe, doprowadzić do końca. Dlatego przesłaliśmy do niemal 90 senatorów przygotowane materiały w postaci pakietu sześciu poprawek w sprawach pracowniczych z uzasadnieniem oraz listem przewodnim. Niektóre organizacje doręczyły te materiały osobiście senatorom RP w swoich okręgach wyborczych. Bezpośrednio przed posiedzeniem Senackiej Komisji Nauki, Edukacji i Sportu nasi przedstawiciele z organizacji uczelnianych prowadzili rozmowy z jej członkami m.in. z senatorami: Ryszardem Knosalą, Zbigniewem Szaleńcem i Piotrem Wachem.

Ponadto w dniu 2 marca 2011 roku pod gmachem Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie gdy obradował Senat, odbył się protest środowisk naukowych, w którym uczestniczyli członkowie związków zawodowych: NSZZ Solidarność oraz Związku Nauczycielstwa Polskiego. Złożono także petycję Marszałkowi Senatu.

Niestety nasze starania nie przyniosły rezultatu, a co gorsza do treści ustawy uchwalonej przez Sejm wprowadzono kilka niekorzystnych zmian, w tym poprawkę, która zakłada wliczanie do skróconego przecież przez ustawę czasu pozostawionego adiunktom na uzupełnienie habilitacji lat, które upłynęły przed wejściem w życie obecnej nowelizacji ustawy. Było to de facto przywrócenie zapisu rządowego o treści:

76) po art. 21 dodaje się art. … w brzmieniu: „Art. …. Okres zatrudnienia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na stanowisku asystenta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora oraz okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta osoby nieposiadającej stopnia naukowego doktora habilitowanego zalicza się do okresu zatrudnienia, o którym mowa w art. 120 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.”;

Ponadto Senat wprowadził poprawkę nr 43, która wykreśla z delegacji ustawowej dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa konieczność określania górnych granic stawek wynagrodzenia zasadniczego dla poszczególnych stanowisk pracowników szkół wyższych. Senat przegłosował poprawki 3 marca podejmując uchwałę w sprawie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, po czym ustawa wróciła do Sejmu.

Posiedzenie Sejmowej Komisji Edukacji Nauki i Młodzieży w sprawie rozpatrzenia

uchwały Senatu RP i zaopiniowania poprawek wniesionych przez Senat (druk sejmowy nr 3931)odbyło się w dniu 16 marca 2011 r. Obrady Komisji prowadził jej przewodniczący, poseł Andrzej Smirnow (PO), a poprawki referowała poseł sprawozdawca Krystyna Łybacka (SLD). W posiedzeniu Komisji uczestniczyli zaproszeni przedstawiciele instytucji oraz podmiotów działających w sferze szkolnictwa wyższego i nauki tj. PKA, PAN, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, KRASP, Krajowej Reprezentacji Doktorantów, Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, a także reprezentanci organizacji związkowych – KSN NSZZ „Solidarność” E. Malec i A. Pfitzner oraz Rady SzWiN ZNP – J. Rak, W. Rzymski, L. Wieczorek i J. Owczarek.

Stronę rządową reprezentowali: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. B. Kudrycka, podsekretarz stanu prof. Z. Marciniak i grupa współpracowników.

Komisja na posiedzeniu rozpatrywała 80 poprawek senackich. Najbardziej zależało nam na odrzuceniu poprawki nr 76, tej o liczeniu lat wstecz dla adiunktów i asystentów.

Do dyskusji nie zostali wprawdzie dopuszczeni przedstawiciele związków zawodowych, ale Pani poseł K. Łybacka w znakomity sposób przedstawiła argumenty za odrzuceniem tej poprawki, czyli tak jak postulowały akademickie związki zawodowe – Rada SzWiN ZNP oraz KSN NSZZ Solidarność. Przywołała bowiem fragmenty stenogramu z posiedzenia Sejmowej Komisji z dnia 19 stycznia br. z wypowiedzią Pani Minister Barbary Kudryckiej:

„… Przedstawię naszą koncepcję. Proponujemy, aby przy utrzymaniu zasady dwuletniego vacatio legis wykreślić przepis art. 21, tak aby okres ośmiu lat, który obowiązuje i asystentów, i adiunktów, zaczynał od początku obowiązywać wszystkich, czyli adiunktów zatrudnionych wcześniej, przed wejściem w życie ustawy, i później, po wejściu w życie ustawy. Spowodowałoby to, że osoby zatrudnione wcześniej, … miałyby możliwość bycia zatrudnionymi na tym samym stanowisku dziesięć lat dłużej. … Wydaje się, że jest to bardzo dużeustępstwo ze strony rządu. Liczę na to, że Wysoka Komisja poprze takie rozwiązanie.”

Następnie zaapelowała do członków Komisji, aby zachować się lojalnie wobec Pani Minister, która wówczas przedstawiła taką propozycję i obecnie zagłosować za odrzuceniem poprawki Senatu. I tak się stało – poprawka została zaopiniowana negatywnie przez Komisję bez żadnego głosu sprzeciwu. Ostatecznie Komisja zarekomendowała Sejmowi odrzucenie 6 poprawek.

Na zakończenie obrad Komisji wyznaczono na posła sprawozdawcę Panią K. Łybacką, która przedstawiła Sejmowi RP stanowisko Komisji na posiedzeniu plenarnym w dniu 17 marca br.

Ostatecznie Sejm w dniu 18 marca 2011 r.  przegłosował poprawki Senatu zgodnie z rekomendacją Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży.

Ustawa oczekuje teraz na podpis Prezydenta i najprawdopodobniej wejdzie w życie od dnia 1 października z nowym rokiem akademickim 2011/2012.

Przygotował:

Prezes Rady SzWiN ZNP Janusz Rak

Zostaw komentarz

Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.